Monday, April 26, 2021

ධම්ම පදය - බාල වග්ගය. 4.



 

Yo bālo maññati bālyaṃ,

paṇḍito vāpi tena so;
Bālo ca paṇḍitamānī,
sa ve “bālo”ti vuccati.

63. The fool who knows his foolishness is wise to that extent. But a fool who considers himself wise is the one indeed to be called a fool.

Yāvajīvampi ce bālo,
paṇḍitaṃ payirupāsati;
Na so dhammaṃ vijānāti,
dabbī sūparasaṃ yathā.

64. Though a fool associates with a wise person for his entire life, he never understands the Dhamma like the spoon that never tastes the flavour of soup.



Tuesday, December 29, 2020

උඳුවප් පොහොය අදයි.



උඳුවප් පුර පසළොස්‌වක පොහොය අදට යෙදී ඇත. ව්‍යවහාර වර්ෂයෙන් අවසාන පසළොස්‌වක පොහෝ දිනය ශ්‍රී ලාංකික අපට විශේෂයෙන් වැදගත් වන්නේ අප රටේ භික්‌ෂුණී ශාසනයේ ආරම්භය සහ අසදෘෂ බෝධිරාජයාණන් වහන්සේගේ ආගමනය නිසයි. 

ධර්මාශෝක අධිරාජයාගේ මෙහෙයවීමෙන් මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ලක්‌දිව සම්බුද්ධ ශාසනය පොසොන් පොහෝ දින පිහිටු වූ සේක. ඒ අවස්‌ථාවේදී දහම් ඇසීමට පැමිණි අනුලා දේවිය ප්‍රධාන කාන්තාවන් 500 ක්‌ දෙනා පැවිදිවීමට අවසර ඉල්ලා තිබේ. එම ඉල්ලීම ගැන මිහිඳු මාහිමියන් දෙවන පෑතිස්‌ රජතුමාට අවවාද කරනු ලැබුවේ තමන්ට කාන්තාවන් පැවිදි කළ නොහැකි බවයි. 

තම සොහොයුරිය වූ සංඝමිත්තා මහරහත් මෙහෙණිය දඹදිව සිට වැඩමවාගැනීම වඩාත්ම උචිත බවද උන්වහන්සේ පෙන්වා දුන්හ. ඒ සමගම ජීවමාන බුදුන් හා සමානව සැළකෙන, වන්දනාමානයට පාත්‍රව තිබූ ජයශ්‍රී මහා බෝධි ශාඛාවක්‌ද වැඩමවාගෙන එන ලෙසද රජතුමාට උපදෙස්‌ දී ඇත. 

ඒ අනුව රාජදූතයන් අත දෙවන පෑතිස්‌ රජතුමා විසින් හසුනක්‌ පිළියෙල කොට තෑගි බෝගද සමග දඹදිව ධර්මාශෝක මහ රජතුමා වෙත යවා මේ ඉල්ලීම ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය. ධර්මාශෝක රජුද මොග්ගලීපුත්ත මහරහතන් වහන්සේගේ අනුශාසනා පරිදි සංඝමිත්තා තෙරණියට, ජයශ්‍රී මහා බෝධියේ දක්‌ෂිණ ශාඛාවක්‌ සහ බෝධීන් වහන්සේගේ ආරක්‌ෂාවට ආරක්‌ෂක පිරිසකුත් සමග දඹදිව සිට ශ්‍රී ලංකාවට එවන ලදී. ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ ශාඛාවක්‌ ලංකාවට එවීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේගේද අධිෂ්ඨානයක්‌ තිබූ බව බෝධි වංශ කතා ප්‍රවෘත්තියේ සඳහන්ව ඇත. 

අද ලෝකයේ තිබෙන ඓතිහාසික වශයෙන් වැදගත් ඉතාමත් පැරැණිතම වෘක්‌ෂය හැටියටත්, ලක්‌ෂ සංඛ්‍යාත බෞද්ධයන්ගේ අප්‍රමාණ ගෞරවයටත් පාත්‍ර වී ඇති ජය ශ්‍රී මහ බෝ රජුන් ජීවමාන බුදුන් හා සමානකොට බෞද්ධයන් විසින් සලකනු ලැබේ. මේ බෝධීන් වහන්සේගේ මව් බෝධිය අද ඉන්දියාවේ දක්‌නට නැත. 

ඒ නිසා අපගේ ජයශ්‍රී මහා බෝධියේ වැදගත්කම අතිශයින් වැඩිය. මේ පුවත් දෙක නිසාම උඳුවප් පුර පසළොස්‌වක පොහොය ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ට අතිශයින් වැදගත්ය. එපමණක්‌ නොව උඳුවප් පොහොයේ සිට වෙසක්‌ පුර පසළොස්‌වක පොහොය දක්‌වා උදාවන බුදුරජාණනන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදය සලකුණු කොට ඇති ශ්‍රී පාද වන්දනා සමය ආරම්භ වන්නේද අද සිටය. ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවන්ට පැවිදි බව ලැබුණු නිසා උඳුවප් පොහොය අපගේ කාන්තා පක්‌ෂයට ද බෙහෙවින් වැදගත්ය. 

Thursday, October 1, 2020

ථේරි ගාථා

ගාථා හතර බැගින් වදාළ කොටස.
(චතුක්ක නිපාතෝ)

භද්දාකාපිලානි තෙරණිය ගේ ගාථා

63.මහාකාශ්‍යප  ශ්‍රාවකයන් වහන්සේ බුදු සමිඳුන් ගේ දායාදයක්. බුදු සමිඳුන් ගේ පුත්‍ර රත්නයක්. සමාහිත සිත් ඇති උන්වහන්සේ පෙර ගතකල ජීවිත ගැනත් ,ස්වර්ගය ගැනත්, අපාය ගැනත් දිවැසින් දකිනවා.

64. උන්වහන්සේ ඉපදීම ක්ෂය වෙල අරහත්වයට පත්වෙලා ඉන්නෙ. ත්‍රිවිද්‍යාව ලබාගෙන ඉන්නෙ. උන්වහන්සේ සැබෑවටම භ්‍රාහ්මණයෙක්.

65. භද්දාකාපිලානි ත් ඒ වගේමයි. ත්‍රිවිද්‍යාව ලබාගෙන ඉන්නෙ. සේනා සහිතව මාරයාව පරදා ඉන්නෙ.  දැන් ඈ දරාගෙන ඉන්නෙ අන්තිම සිරුරයි.

66. අපි දෙන්නම මහණ වුණේ සන්සාරේ ආදීනව දැකලයි. අපි දෙන්නම දමනයට පත් වුණා. අරහත්වයට පත්වුණා. සිසිල් වුණා. නිවුනා.

මේ වනාහී භද්දාකාපිලානි නම් මහරහත් මෙහෙණිය වදාළ  ගාථාවන්ය.





Friday, June 5, 2020

ථේරි ගාථා.




සෝමා තෙරණිය ගේ ගාථා .

60. (මාරයා) ඔය "අරහත්වය " කියන්නෙ අවබෝධයට ඉතා දුෂ්කර දෙයක්. බුදුවරුන්, ඍෂිවරුන් වගේ උදවියයි ඒක අවබෝධ කරන්නෙ. මේ ඇඟිලි දෙකේ නුවණ තියෙන ගැහැණියකට පුළුවන් ද එවැනි දෙයක් අවබෝධ කරගන්ට?

61. (ඒයි,මාරය ) සිත සමාධිමත් නම් අපේ ගෑණුකම ගැන මො
කක් කරන්ට ද? මේ ධර්මයත්  හොඳට විදර්ශනා කරල නුවණ දියුණු කරගත්තාම ඔය ගැහැණුකම මොකක් කරන ද?

62. හැම දෙයක් ගැන ම ආශාව නැති කරල දැම්ම. අවිද්‍යා අඳුරු කෙලෙස් කඳ පළා දැම්ම.  මාරය,  ඔන්න ඔය විදිහට යි ඔබ මේ ගැන දැනගන්න  ඕනෙ . මාරය ඔය කරුණෙන් නැසී ගියේ ඔබයි.

මේ වනාහී සේලා නම් රහත් තෙරණිය වඳාල ගාථාවන් ය.

ගාථා තුන බැගින් වඳාල කොටස නිමා විය. සාදූ! සාදූ! සාදූ!

Thursday, May 7, 2020

ථේරි ගථා

ථේරි ගථා.


සේලා තෙරණිය ගේ ගාථා .

57. (මාරයා) මේ ලෝකේ "නිවන" කියල දෙයක් නෑ . ඒ නිසා ඔයා මොකද මේ හුදෙකලාවේ විවේකයෙන් ඉන්නෙ? ගිහින් කාම සම්පත් අනුභව කකරන්න . පස්සෙ ඒ ගැන ඔයා දුක් වන්න එපා.

58. (ඒයි, මාරය ) මේ කාමයන් කියන්නෙ විස පොවාපු ආයුධ වගේ දෙයක් . පංච උපාදානස්කන්ධ කියන්නෙ , මස් වැදලි වගේ දෙයක් .ඔබ ඒ කැමතියි කියල කියපු දේ මට නම් අරතියක් ම යි.

59. ඒ හැම දෙයක් ගැන ම තිබුණ  ආශාව නැති කරල දැම්ම. අවිද්යා අන්ධකාර කෙලෙස් කඳ පලා දැම්මා. මාරය, එහෙනම් මං ගැන දැනගන්න. මාරය ඔය කාරණයෙන් නැසී ගියේ ඔබයි.

මේ වනාහී සේලා නම් මහ රහත් තෙරණිය වඳාල ගාථාවන්‍ ය. 

Tuesday, April 7, 2020

ථේර ගාථා. 37

කුමාපුත්ත තෙරුන්ගේ යහළු තෙරුන්ගේ ගාථාව.

37. අසංවර උදවියට තියෙන්නේ පළාත් ගානේ ඇවිද ඇවිද කල් ගෙවන එක විතරයි .ඔවුන්ට සමාධියක් නම් ඇති කර ගන්නට ලැබෙන්නේ නෑ. රට රටවල් වල රවුම් ගැසීමෙන් ඇති වන යහපතකුමක්ද? ඔය එකටෙක  කිරීම පැත්තකින් තියන්න. තණ්හාව මුලට ගන්න එපා. ධ්‍යාන වඩන්න .

මෙය වනාහී ආයුෂ්මත් කුමාපුත්ත තෙරුන්ගේ යහළු තෙරුන් නම් රහත් මුණිදුන් වඳළ ගාථාවයි.

Wednesday, December 11, 2019

ථේරි ගාථා 54 ගාථාව.




සුක්කා තෙරණිය ගේ ගාථා .

54.  සුක්කා භික්ෂුණිය දේශනා කරන්නේ බුදු සමිඳුන් වදාළ ශ්‍රී සද්ධර්මයයි. ඉතින් ඒ ධර්මය අහන්නට මේ මිනිස්සු එන්නෙ නැත්නම් , මේ රජගහනුවර මිනිස්සු ඉන්නෙ මත්පැන් බීලා වෙරි වෙලා නිදා ගෙන ඉන්න උදවිය වගෙයි. 

55.  බුද්ධිමත් උදවිය නම් මේ ධර්මය අත්හරින්නේ නෑ. මේ ධර්මය ස්වභාවයෙන් ම රසවත් , ගුණධර්ම නැමති රසවත් ඕජාවෙන් යුක්තයි. මේ සද්ධර්මය අහන්ට ඕනෙ කාන්තාරයක වැසි ජලය පානය කරන කෙනෙක් වගෙයි. 

56.  සුක්කා  භික්ෂුණිය ඉන්නෙ , කුසල් දහම්වලින් යුක්තවයි. වීතරාගීවයි. සමාහිත සිතිනුයි . සේනා සහිත මාරයාව ඈ පරාජය  කළා. ඈ දැන්මේ දරා ගෙන ඉන්නෙ අන්තිම සිරුරයි.


මේ වනාහී සුක්කා නම් මහ රහත් තෙරණිය වදාළ ගාථාවන් ය. 

සංයුත්ත නිකාය - භික්ඛුණී සංයුක්තය- චාලා සුත්තං

අද උඳුවප් පුන් පොහෝ දා ඔබට සෙනෙහසින්. 

සංයුත්ත නිකාය

සගාථ වග්ගෝ

5.1.6. චාලා සුත්තං

5.1.6. චාලා භික්ෂුණිය මාරයාට පැවසූ දෙසුම

සාවත්ථියං.... සැවැත් නුවරදී ...........................
අථ ඛෝ චාලා භික්ඛුනී පුබ්බන්හසමයං නිවාසෙත්‌වා පත්‌තචීවරමාදාය සාවත්‌ථිං පිණ්‌ඩාය පාවිසි. සාවත්‌ථියං පිණ්‌ඩාය චරිත්‌වා පච්‌ඡාභත්‌තං පිණ්‌ඩපාතපටික්‌කන්‌තා යේන අන්‌ධවනං තේනුපසංකමි.  දිවාවිහාරාය. අන්‌ධවනං අජ්‌ඣෝගහෙත්‌වා අඤ්‌ඤතරස්‌මිං රුක්‌ඛමූලේ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛෝ මාරෝ පාපිමා යේන චාලා භික්ඛුනී තේනුපසංකමි. උපසංකමිත්‌වා චාලං භික්‌ඛුනිං ඒතදවෝච. කින්නු ත්‌වං භික්ඛුනී න රෝචේසීති?
එදා චාලා භික්ෂුණිය උදේ වරුවේ සිවුරු පොරවාගෙන, පාත්‍ර සිවුරු අරගෙන, සැවැත් නුවරට පිඬුසිඟා වැඩියා. සැවැත් නුවර පිණ්ඩපාතේ වැඩලා දන් වළඳලා දවල් කාලෙ ගතකරන්න හිතාගෙන අන්ධ වනයට පිටත් වුනා. අන්ධ වනයෙ ඇතුළටම ගිහින් එක්තරා රුක්සෙවනක දවල් කාලෙ වාඩිවෙලා හිටියා.
එතකොට පවිටු මාරයා චාලා භික්ෂුණිය වෙත ආවා. ඇවිදින් චාලා  භික්ෂුණියට මෙහෙම කිව්වා. 
“ඒයි භික්ෂුණී, ඔයා අකමැති මෙනවාටද?”
(චාලා භික්ඛුනී) (චාලා භික්ෂුණිය) :
ජාතිං ඛ්‌වාහං ආවුසෝ න රෝචේමීති.
“ආයුෂ්මත, මං ඉපදීමට කැමති නෑ.”
(මාරෝ);(මාරයා) :
කින්නු ජාතිං න රෝචේසි ජාතෝ කාමානි භුඤ්‌ජතිකෝ නු තං ඉදමාදපයි ජාතිං මා රෝච භික්‌ඛුනීති.
“ඒ මොකද ඉපදීමට කැමති නැත්තෙ? ඉපදුනාම නෙව කම්සැප විඳින්න පුළුවන් වෙන්නෙ. ඒයි භික්ෂුණිය, ඉපදීමට ආශා කරන්න එපාය කියල කවුද ඔයාට ඉගැන්නුවේ?”
(චාලා භික්ඛුනී);(චාලා භික්ෂුණිය):
ජාතස්‌ස මරණං හෝති ජාතෝ දුක්‌ඛානි ඵුස්‌සති බන්‌ධං වධං පරික්‌ලේසං තස්‌මා ජාතිං න රෝචයේ.
“ඉපදිච්ච කෙනාට තමයි මරණය තියෙන්නෙ. ඉපදුනාම ලැබෙන්නෙ දුකයි. වධ බන්ධන, කරදර කම්කටොලු ඔක්කොම ලැබෙනවා. ඒ නිසා මං ඉපදීමට කැමති නෑ. 
බුද්‌ධෝ ධම්‌මමදේසේසි ජාතියා සමතික්‌කමංසබ්‌බදුක්‌ඛප්‌පහානාය යෝ මං සච්‌චේ නිවේසයි
ඉපදීම ඉක්මවන ධර්මය බුදු සමිඳුන් තමයි අපට කියල දුන්නෙ. සියලු දුක් නැති කරවන ඒ ආර්ය සත්‍ය තුළ මාව පිහිටෙව්වේ උන්වහන්සේ තමයි.
යේ ච රූපූපගා සත්‌තා යේ ච ආරුප්ප‌ඨායිනෝනිරෝධං අප්‌පජානන්‌තා ආගන්‌තාරෝ පුනබ්‌භවන්‌ති.
රූප ලෝකෙ ඉපදුනු සත්වයෝ ඉන්නවා. අරූප ලෝකෙ ඉපදුනු සත්වයෝ ඉන්නවා. ඔය කාටත් නිරෝධ සත්‍ය දැනනොගත්තොත්, ආයෙමත් භවයට එන්න සිද්ධ වෙනවා.”
අථ ඛෝ මාරෝ පාපිමා ....(පෙ).... තත්ථේවන්‌තරධායීති.
එතකොට පවිටු මාරයා, ‘චාලා භික්ෂුණිය මාව දැනගත්තා නෙව’ කියල දුක් වුනා. නොසතුටු වුනා. එතනම අතුරුදහන් වුනා.
සාදු! සාදු!! සාදු!!!

ධම්ම පදය - බාල වග්ගය. 4.

  Yo bālo maññati bālyaṃ, paṇḍito vāpi tena so; Bālo ca paṇḍitamānī, sa ve “bālo”ti vuccati. 63. The fool who knows his foolishness is w...